Arterioskleroza – najważniejsze informacje

1. Czym jest arterioskleroza?
2. Jakie są następstwa arteriosklerozy?
3. Co zwiększa ryzyko wystąpienia arteriosklerozy?
4. W jaki sposób można zapobiegać arteriosklerozie?
5. W jaki sposób arterioskleroza, cukrzyca i otyłość są ze sobą powiązane?
6. Jakie są objawy arteriosklerozy?
7. Jak rozpoznaje się arteriosklerozę?
8. Jak leczy się arteriosklerozę?

Arterioskleroza może mieć bardzo różne następstwa. Zależy to od tego, które naczynie krwionośne jest dotknięte i w jakim obszarze ciała.

Następstwa arteriosklerozy:

• Arterioskleroza tętnic wieńcowych może prowadzić do zawału serca lub choroby niedokrwiennej serca (ChNS), której głównym objawem jest dusznica bolesna (dławica piersiowa).
• Jeśli utworzą się skrzepy krwi i naczynia krwionośne zaopatrujące mózg zostaną zablokowane, może dojść do udaru mózgu.
• Zwężone lub zablokowane tętnice w nogach mogą powodować słabe krążenie i ból podczas chodzenia. W terminologii medycznej nazywa się to chorobą okluzyjną tętnic obwodowych (PAD).
• Arterioskleroza tętnic nerkowych może upośledzać czynność nerek i powodować niewydolność nerek.
• Jeśli naczynia krwionośne zaopatrujące penisa zostaną dotknięte, może to prowadzić do zaburzeń erekcji.

Arterioskleroza ma wiele przyczyn. Na ryzyko rozwoju choroby wpływa wiele czynników:

• Wysokie ciśnienie krwi (hipertonia): Trwale podwyższone ciśnienie krwi wywiera nacisk na ściany tętnic i może prowadzić do uszkodzeń, które sprzyjają rozwojowi arteriosklerozy.
• Wysoki poziom cholesterolu LDL: Podwyższony poziom cholesterolu LDL we krwi może prowadzić do jego odkładania się na ścianach tętnic i sprzyjać tworzeniu się blaszek miażdżycowych. Cholesterol LDL (z ang. „Low-Density Lipoprotein-Cholesterin” – lipoproteina o niskiej gęstości) to postać cholesterolu przenoszona we krwi.
• Palenie tytoniu: Palenie tytoniu jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju arteriosklerozy. Palenie tytoniu uszkadza naczynia krwionośne, sprzyja stanom zapalnym i przyczynia się do powstawania blaszek miażdżycowych.
• Cukrzyca: Osoby chore na cukrzycę są narażone na zwiększone ryzyko rozwoju arteriosklerozy, ponieważ wysoki poziom cukru we krwi uszkadza naczynia krwionośne.
• Predyspozycje genetyczne: Jeśli bliscy członkowie rodziny (rodzice, dziadkowie) cierpią lub chorowali na choroby układu krążenia, wskazuje to na możliwe ryzyko dziedziczne.
• Brak ruchu: Siedzący tryb życia może zwiększać ryzyko rozwoju arteriosklerozy.
• Nadwaga i znaczna nadwaga (otyłość): Nadmiar tkanki tłuszczowej, w szczególności w okolicy brzucha, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia arteriosklerozy.
• Wiek i płeć: Ryzyko wystąpienia arteriosklerozy wzrasta wraz z wiekiem. Mężczyźni są na ogół narażeni na większe ryzyko wystąpienia miażdżycy niż kobiety, chociaż ryzyko u kobiet wzrasta stosunkowo znacząco po menopauzie.
• Stres: Przewlekły stres może nasilać stan zapalny i sprzyjać rozwojowi arteriosklerozy.
• Dieta: Niezdrowa dieta bogata w nasycone kwasy tłuszczowe, tłuszcze trans i sól zwiększa ryzyko rozwoju arteriosklerozy.

Na niektóre czynniki ryzyka rozwoju arteriosklerozy można wpływać – rozwojowi choroby można zapobiegać poprzez zmianę trybu życia. Najważniejsze wskazówki dotyczące zapobiegania arteriosklerozy:

• Zbilansowana dieta: Ogranicz spożycie tłuszczów nasyconych i trans. Występują one m.in. w fast foodach i gotowych daniach. Zamiast tego jedz produkty zawierające nienasycone kwasy tłuszczowe, takie jak orzechy, nasiona, awokado i oliwa z oliwek lub olej rzepakowy. W jadłospisie często i regularnie powinny znajdować się owoce i warzywa oraz produkty pełnoziarniste bogate w błonnik.
• Aktywność fizyczna: Ćwicz regularnie. Chodzenie, bieganie, pływanie czy jazda na rowerze wspomagają krążenie krwi i wzmacniają układ krążenia.
• Prawidłowa masa ciała: Nadwaga zwiększa ryzyko zachorowania na arteriosklerozę i inne choroby układu krążenia. Jeśli to konieczne, zmniejsz swój wskaźnik masy ciała (BMI).
• Ciśnienie krwi: Regularnie sprawdzaj swoje ciśnienie krwi. W przypadku nadciśnienia tętniczego konieczne może być regularne przyjmowanie leków obniżających ciśnienie krwi zgodnie z zaleceniami lekarza.
• Zaprzestanie palenia tytoniu: Spróbuj rzucić palenie tytoniu. Twój lekarz może Ci w tym pomóc. Bierne palenie jest również szkodliwe.
• Spożywanie alkoholu: Unikaj alkoholu lub staraj się ograniczyć jego spożycie. Według obecnego stanu nauki nawet niewielkie ilości alkoholu mogą być szkodliwe.
• Zarządzanie stresem: Poszukaj strategii radzenia sobie ze stresem, ponieważ przewlekły stres może nasilać stan zapalny i zwiększać ryzyko rozwoju arteriosklerozy. Pomocne mogą być techniki relaksacyjne, takie jak medytacja, joga lub ćwiczenia oddechowe. Wiele firm ubezpieczeniowych zapewnia odpowiednie kursy.
• Kontrole stanu zdrowia: Regularnie sprawdzaj ciśnienie krwi, poziom cholesterolu i cukru we krwi. W ten sposób można wcześnie zidentyfikować czynniki ryzyka i podjąć odpowiednie działania.

Osoby chore na arteriosklerozę przez długi czas nie mają objawów. Objawy mogą wystąpić dopiero wtedy, gdy przepływ krwi jest znacznie ograniczony. W zależności od tego, który obszar ciała jest dotknięty, występują różne objawy. W zależności od choroby objawy arteriosklerozy to m.in.:
 

Diagnozując arteriosklerozę, lekarz najpierw omawia objawy i obecność ewentualnych czynników ryzyka. Kompleksowe badanie fizykalne może również dostarczyć dowodów na obecność arteriosklerozy. Jeśli pewne parametry krwi odbiegają od prawidłowych wartości, mogą wskazywać na arteriosklerozę. Obejmują one m.in. cholesterol LDL, trójglicerydy, poziom glukozy we krwi na czczo lub sporadyczne stężenie glukozy we krwi, wartość HbA1c, białko C-reaktywne, fibrynogen i homocysteinę.

Procedury obrazowania dostarczają szczegółowych informacji. Badanie ultrasonograficzne (ultrasonografia dopplerowska) jest szczególnie przydatne w przypadku podejrzenia arteriosklerozy w celu wykrycia przepływu krwi i ewentualnych zwężeń tętnic. Podczas angiografii do naczyń krwionośnych wstrzykuje się środek kontrastowy. Zwężenia lub blokady można uwidocznić za pomocą prześwietlenia promieniami rentgena. Można również wykonać tomografię komputerową (TK) lub rezonans magnetyczny (RM).

Choroba niedokrwienna serca (ChNS) i zawał serca pozostają najczęstszymi przyczynami zgonów. Obie choroby są następstwem arteriosklerozy. Lekarze określają 10-letnie ryzyko śmiertelnych chorób układu krążenia za pomocą systemu punktowego (wynik). Przy ocenie uwzględnia się np. ciśnienie krwi, cholesterol całkowity i palenie tytoniu.

Ryzyko mogą zwiększać inne czynniki, takie jak brak ruchu, cukrzyca typu 1 lub cukrzyca typu 2, otyłość lub rodzinne czynniki ryzyka. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o własnym ryzyku.

Ważne: Arteriosklerozę można wyleczyć poprzez wczesne przejście na zdrowy tryb życia i terapię indywidualnie dopasowaną odpowiednimi lekami.