Nadciśnienie tętnicze – zapobieganie, rozpoznawanie, leczenie

1. Czym jest nadciśnienie tętnicze?
2. Jakie są następstwa nadciśnienia tętniczego?
3. Co zwiększa ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego?
4. Jak można zapobiegać nadciśnieniu tętniczemu?
5. W jaki sposób nadciśnienie tętnicze, cukrzyca i otyłość są ze sobą powiązane?
6. Jakie są objawy nadciśnienia tętniczego?
7. Jak diagnozuje się nadciśnienie tętnicze?
8. Jak leczy się nadciśnienie tętnicze?

Istnieją różne stopnie nasilenia nadciśnienia tętniczego, które wpływają m.in. na sposób leczenia. Generalnie istnieją 3 stopnie nasilenia nadciśnienia. Są one zdefiniowane w następujący sposób:
 

Należy również unikać niskiego ciśnienia krwi poniżej 120/70 mmHg, ponieważ może to zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń krążenia krwi.

Ponad jedna trzecia Niemców cierpi na nadciśnienie tętnicze (hipertonię). Mężczyźni chorują nieco częściej niż kobiety. Ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego znacznie wzrasta szczególnie w podeszłym wieku. W Niemczech ponad 60 na 100 osób powyżej 65. roku życia cierpi na nadciśnienie tętnicze.

Trwale podwyższone ciśnienie krwi może mieć poważne następstwa. Uszkadza małe i duże naczynia krwionośne, sprzyjając w ten sposób zwapnieniu tętnic (arteriosklerozie). Nie mogą one już wówczas prawidłowo wykonywać swojego zadania polegającego na utrzymywaniu przepływu krwi do narządów. Ponieważ potencjalnie mniej krwi dociera do narządów, są one gorzej zaopatrywane w tlen i składniki odżywcze i mogą ulec uszkodzeniu.

Możliwe następstwa nadciśnienia tętniczego:

• Zawał serca
• Udar mózgu
• Choroba niedokrwienna serca (ChNS)
• Niewydolność serca
• Niewydolność nerek
• Zaburzenia krążenia w nogach
• Uszkodzenie wzroku

U osób z wysokim ciśnieniem krwi istnieje również wyższe ryzyko zgonu.

Istnieje kilka czynników, które mogą zwiększać ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Wiele z nich jest związanych z trybem życia, który można zmienić. Inne przyczyny występowania nadciśnienia tętniczego są niezmienne.

Najważniejsze modyfikowalne czynniki  wystąpienia nadciśnienia tętniczego to m.in.:

• Znaczna nadwaga (otyłość)
• Palenie tytoniu
• Wysokie spożycie alkoholu
• Podwyższony poziom cukru we krwi
• Podwyższony poziom lipidów we krwi
• Brak ruchu
• Stres
• Choroby nerek

Czynniki ryzyka nadciśnienia tętniczego, na które nie można wpływać, to m.in.:

• Podeszły wiek: Nadciśnienie tętnicze występuje częściej u osób w podeszłym wieku.
• Płeć: Mężczyźni chorują częściej niż kobiety.
• Czynniki dziedziczne (rodzinne): Jeśli bliscy krewni (dziadkowie, rodzice) danej osoby cierpią na nadciśnienie tętnicze, jest bardziej prawdopodobne, że u takiej osoby również rozwinie się nadciśnienie.

Jeśli podejrzewasz u siebie nadciśnienie tętnicze ze względu na objawy lub czynniki ryzyka, lekarz rodzinny przeprowadzi pomiar ciśnienia krwi. Może to być całodobowy pomiar ciśnienia krwi, podczas którego przez 24 godziny na ciele noszony jest mankiet do pomiaru ciśnienia krwi i ciśnieniomierz. Inną opcją jest codzienny pomiar ciśnienia krwi za pomocą domowego ciśnieniomierza przez 7 dni – dwa razy rano i dwa razy wieczorem, w odstępie 1–2 minut. Nadciśnienie tętnicze występuje, gdy średnia dobowa (dla pomiarów dobowych) lub średnia wszystkich pomiarów w tygodniu wynosi co najmniej 135/85 mmHg.

Aby bezpośrednio zdiagnozować nadciśnienie tętnicze w gabinecie lekarskim, należy wykonać 3 pomiary ciśnienia krwi w odstępie 2 minut. Z drugiego i trzeciego pomiaru obliczana jest średnia wartość. Wartość 140/90 mmHg lub wyższa oznacza nadciśnienie tętnicze.

Leczenie nadciśnienia tętniczego odbywa się z lekami lub bez. Niemniej jednak nawet środki nielekowe, zwłaszcza zmiany trybu życia, są zwykle łączone z przyjmowaniem leków. Wspólnie z lekarzem prowadzącym ustalane są indywidualne wartości docelowe w leczeniu nadciśnienia tętniczego.

Zmiany trybu życia, które mogą obniżyć ciśnienie krwi, obejmują takie elementy, jak:

• Dieta: Dobrze jest mieć w diecie dużo owoców, warzyw, roślin strączkowych, produktów pełnoziarnistych oraz niskotłuszczowego mleka i jego przetworów. Zalecane są także ryby i orzechy oraz – w razie – potrzeby dodatkowe chude mięso. Należy starać się unikać cukru lub spożywać go możliwie jak najmniej.
• Sól: Jeśli to możliwe, nie należy spożywać więcej niż 6 gramów soli dziennie. Jest to mniej więcej jedna łyżeczka do herbaty. Należy pamiętać, że wiele dań gotowych zawiera dużą ilość soli.
• Nadwaga: Spróbuj zredukować swoją nadwagę poprzez zbilansowaną dietę o obniżonej kaloryczności i wystarczającą ilość ćwiczeń fizycznych.
• Ruch: Ćwicz regularnie. Zaleca się aktywność o umiarkowanej intensywności, taką jak jazda na rowerze lub szybki marsz, łącznie przez co najmniej 2 godziny tygodniowo. Ustal wcześniej z lekarzem, na co należy zwrócić uwagę podczas ćwiczeń i jak intensywny powinien być trening.
• Zaprzestanie palenia tytoniu: Rzuć palenie i unikaj biernego palenia.
• Alkohol: Unikaj alkoholu lub, jeśli to możliwe, staraj się ograniczyć jego spożycie. Nadmierne spożycie alkoholu może m.in. powodować wzrost ciśnienia krwi. Według obecnego stanu nauki nawet niewielkie ilości alkoholu mogą być szkodliwe.
• Relaks: Naucz się technik relaksacyjnych redukujących stres (np. joga) i włączaj je regularnie do swojego codziennego życia.

Jeśli zmiany trybu życia nie wystarczą, aby w wystarczającym stopniu obniżyć ciśnienie krwi, istnieją różne leki w postaci tabletek, które lekarz może przepisać. To, który lek będzie dla Ciebie najlepszy, zależy od:

• stopnia nadciśnienia tętniczego;
• ewentualnych chorób współistniejących;
• Twojego ogólnego stanu zdrowia.

Każda osoba, która oprócz wysokiego ciśnienia krwi cierpi na cukrzycę, może potrzebować innego składnika aktywnego przeciw nadciśnieniu, tj. obniżającego ciśnienie krwi, w porównaniu z osobą, która już przeszła udar mózgu. Każdy, kto ma nadciśnienie 3. stopnia (180/110 mmHg lub więcej), może odnieść korzyść z połączenia dwóch lub więcej różnych leków obniżających ciśnienie krwi.